تخفیف ویژه!
کد شناسه :322942

نقش بانوان محدث شيعه در خدمت به حديث (تا پايان پنجم هجري)

770,000 ریال

Rated 5.00 out of 5 based on 0 بررسی
(0 بررسی)

حديث به عنوام مهم ترين منبع صدور احکام الهي و معارف اسلامي پس از قرآن کريم، از همان روزهاي آغازين بعثت، مورد توجه قرار گرفت. با نزول آيه ي 44 سوره نحل، رسول خدا صل الله عليه و آله، مکلف به تبيين معاني و مفاهيم قرآن شد و با توجه به تأکيد آن بزرگوار مبني بر ثبت و ضبط آموزه هاي خويش، بسياري از صحابه ي آن حضرت در صدد حفظ و گردآوري حديث برآمدند. وجود شمار بسياري از صحابيان راوي حديث در عصر پيامبر صل الله عليه و آله، حاکي از تأييد و امضاي ايشان در ثبت و ضبط حديث است. اما در آستانه ي رحلت رسول گرامي اسلام صل الله عليه و آله و پس از آن، جريان نقل و گزارش حديث از مسير طبيعي خويش خارج شد. در بين اهل سنت با توجه به فرمان منع نگارش، تدوين حديث متوقف شد و تا يک قرن به صورت نقل شفاهي به حيات خويش ادامه داد؛ اما در بين شيعيان با توجه به سفارش پيامبر صل الله عليه و آله در پاسداشت مقام علمي و معنوي اهل بيت عليهم السلام در حديث ثقلين، سخنان آن بزرگوار نيز مانند حديث پيامبر صل الله عليه و آله مورد عنايت شيعيان قرار گرفت و با در نظر گرفتن حضور ائمه ي اطهار صل الله عليه و آله در حدود دو قرن و نيم پس از وفات پيامبر صل الله عليه و آله، شيعيان اهتمام چشمگيري به ثبت و ضبط احاديث پيشوايان ديني داشتند و بر اثر تلاش هاي آن بزرگواران و شاگردان آن ها، حديث اهل بيت عليهم السلام از همان ابتداي صدورش، حفظ شد که نتيجه ي آن، هزاران اصول و نسخه هاي حديثي بود که به رشته ي تحرير درآمد. مطالعه ي تاريخ تدوين حديث شيعه نشان مي دهد که بخشي از اين تکاپوها، بر عهده ي زنان قرار داشت؛ با اين حال، سهم آن ها در مقايسه با تلاش هاي علمي مردان محدث شيعه بسيار ناچيز به نظر مي رسد. اين امر گوياي سيطره ي عواملي است که کارکردهاي حديثي بانوان شيعه را تحت تأثير قرار داد. درباره ي زندگي زنان دانشمند و محدث، از گذشته تا کنون، تأليفات متعددي به رشته ي تحرير درآمده است. اما کتاب هايي که به ويژه درباره ي زنان محدث شيعه نگاشته شده اند، از همه معروف تر دو کتاب به نام هاي «محدثات شيعه» و «زنان دانشمند و راوي» است که به زندگي نامه ي زنان محدث و دانشمند شيعه تا دوران متأخران پرداخته اند. نويسنده ي اين اثر ضمن بهره مندي وافر از اين آثار، به زواياي جديدي از زندگي شخصي و علمي و همچنين وضعيت رجالي و حديثي راويان زن شيعه دست يافته که در اين دو کتاب ديده نشده است. علاوه بر آن، زناني معرفي شده اند که در هيچ يک از کتب رجال، تراجم و شرح حال نويسي، نامي از آن ها به ميان نيامده و تنها از طريق سلسله اسناد روايات و گزارش هاي تاريخي يا ضمن شرح حال راويان مرد به راوي بودن آن ها پي مي بريم. علاوه بر نکاتي که گفته شد، هدف اصلي اين پژوهش، معرفي زنان محدث شيعه نبوده؛ بلکه بررسي عواملي است که تا عصر تأليف کتب اربعه ي شيعه يعني تا پايان قرن پنجم هجري، کارکردهاي حديثي زنان شيعه را تحت تأثير قرار داد. رشد و بالندگي زنان پس از بعثت پيامبر صل الله عليه و آله واقعيتي انکارناپذير است. ورود زنان به عرصه ي فعاليت هاي اجتماعي به ويژه نقل و نشر حديث، شاهدي بر اين گفتار است. تأکيد آيات و روايات بر وجوب فراگيري دانش، حضور گسترده و سازنده ي مسلمانان را در عرصه ي علمي و دانش اندوزي به ارمغان آورد. در اين ميان زنان نيز همگام با مردان، در ثبت و ضبط حديث سهم بسزايي داشتند. مروري بر سلسله اسناد کتب روايي شيعه، بيانگر حضور کم رنگ زنان شيعه در اين مهم است. در نتيجه گيري از مباحث مطرح شده در اين اثر، روشن مي شود که علي رغم ديدگاه مثبت اسلام به حضور زن در اجتماع به ويژه در عرصه ي علمي و فرهنگي مانند نقل و گزارش حديث، حضور زنان محدث شيعه نسبت به مردان، بسيار اندک است و اين امر به دليل بسترهاي نامناسب علمي، فرهنگي، اجتماعي و سياسي بوده که موجبات مهارشدن تلاش هاي علمي بانوان شيعه را به بار آورد. کتاب حاضر در سه فصل تنظيم يافته است: فصل اول: سيري در تاريخ تدوين حديث شيعه (تا پايان قرن پنجم هجري) فصل دوم: معرفي بانوان محدث شيعه (تا پايان قرن 5 هجري) فصل سوم: بررسي علل و عوامل مؤثر بر کارکردهاي حديثي بانوان شيعه